Di tích lịch sử địa điểm chiến thắng Cầu Sắt Vĩnh Thông

Di tích Địa điểm chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông đã ghi dấu ấn thắng lợi của quân và dân An Giang, đẩy lùi ba cuộc hành quân lớn của thực dân Pháp từ đồn Lạc Quới vào tấn công núi Tượng năm 1949.

          Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp trở lại khai thác thuộc địa Việt Nam lần thứ hai. Trong những năm 1920 – 1929, để phục vụ việc kiểm soát quân sự và khai thác tài nguyên thuộc địa, chúng tăng cường lập nhiều đồn bốt và xây cầu đắp đường khắp miền Nam. Trong đó có đồn Lạc Quới và tuyến đường - cầu sắt Vĩnh Thông dẫn vào núi Tượng, nhằm chia cắt tuyến biên giới vùng Bảy Núi.

          Địa điểm cầu sắt Vĩnh Thông đã ghi dấu chiến công oanh liệt của quân dân An Giang. Từ ngày 03/6 đến ngày 10/6/1949, Đại đội 2005 và 2006 thuộc liên Trung đoàn 126-128, một Trung đội biệt động 304 và dân quân du kích xã Ba Chúc, Lạc Quới, Lê Trì liên tiếp tổ chức đánh 03 trận, diệt gần 300 lính Âu Phi, bắt sống 02 tên, thu 213 súng các loại và 03 vô tuyến điện. Bẻ gãy âm mưu lấn chiếm của địch, giữ vững và mở rộng vùng căn cứ Bảy Núi.

Chỉ trong vòng 07 ngày, quân ta đã lập nên chiến thắng vẻ vang, góp phần to lớn vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ quê hương An Giang trong kháng chiến chống Pháp. Chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông là niềm cảm hứng cho các nhà thơ, nhạc sĩ sáng tác ca khúc như: Vĩnh Thông bất diệt của nhạc sĩ Hiếu Nam, phổ thơ của nhà thơ Lê Duy; Cầu Sắt Vĩnh Thông của nhạc sĩ Quách Vũ, phổ thơ của nhà thơ Trung Ngôn.

Nhằm ghi dấu sự kiện lịch sử chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về chiến công oanh liệt của quân và dân An Giang trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Cuối năm 1992 đến tháng 4 năm 1993, Sở Văn hóa Thông tin An Giang đã phối hợp với địa phương xây dựng bia chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông. Bia chiến thắng mô phỏng hình dáng mũi tên hướng lên trời thể hiện ý chí và quyết tâm chiến thắng giặc Pháp xâm lược.

Đến ngày 30/7/2003, Bảo tàng An Giang phối hợp với địa phương dựng phù điêu bia chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông trên nền vị trí cũ. Thiết kế mới vẫn giữ lại ba trụ đỡ của bia cũ, tường xây gạch sơn màu trắng, kích thước: cao 5,5m, rộng 3,5m, dầy 0,35m. Trên nền bia đắp nổi hình cờ nước, phù điêu bằng chất liệu nhựa composite màu vàng đồng; hình ảnh hai chiến sĩ cách mạng cầm súng đứng trên vai ba tên giặc Pháp phía dưới, thể hiện ý chí, quyết tâm và kết quả thắng lợi của bộ đội ta trong trận chiến tại khu vực cầu sắt Vĩnh Thông. Nội dung bia được khắc chìm trên tấm biển đá hoa cương hình chữ nhật, kích thước khá nhỏ, đính bên phải phù điêu.

Năm 2019, Ủy ban Nhân dân huyện Tri Tôn tiến hành nâng cấp, sửa chữa mở rộng khuôn viên di tích. Công trình hoàn thành đã mang lại diện mạo khang trang, góp phần tôn vinh giá trị di tích. Hiện nay, tại khu vực di tích được đầu tư xây dựng khang trang với tổng diện tích 285,6m2 (14m x 20,4m) gồm các công trình: Hàng rào, phù điêu, bia chiến thắng, phiên bản phục dựng cầu sắt Vĩnh Thông.

Hằng năm, địa phương tổ chức các ngày lễ kỷ niệm tại di tích Địa điểm chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông:

- Lễ kỷ niệm chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông, thời gian tổ chức linh hoạt từ ngày 03 đến ngày 10 tháng 6 hằng năm.

- Lễ kỷ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27 tháng 7.

Ngày 06 tháng 8 năm 2021, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang ban hành Quyết định  số 1854/QĐ-UBND về việc xếp hạng di tích cấp tỉnh đối với di tích lịch sử Địa điểm chiến thắng cầu sắt Vĩnh Thông./.