Di tích lịch sử đình thần Mỹ Hòa Hưng

Đình Mỹ Hòa Hưng tọa lạc trên cù lao ông Hổ. Các phương tiện thủy bộ đều đến di tích thuận tiện, dễ dàng.

Ngoại thất đình có ba bộ nóc, mái tam cấp lợp ngói đại tiểu. Trên các bờ nóc gắn lưỡng long tranh châu, cá hóa long. Cuối các đường chân tượng, góc mái trang trí tượng Nhật, Nguyệt, hoa văn hình học. Các mặt dựng cổ lầu vẽ tứ linh.

Chính diện đình trang trí khá cầu kỳ: Trên cùng trang trí phù điêu dạng cuốn thư, giữa cuốn thư đắp nổi hình Bát quái, dây hoa lá cách điệu,... chính giữa bên dưới đắp nổi phù điêu long hổ hội, xung quanh cẩn gạch, đắp nổi vòm bán nguyệt, hoa lá, hoa văn hình học, gờ chỉ,... mềm mại duyên dáng, sắc màu sinh động, tạo nên bức tranh tiền diện đậm nét cổ truyền dân tộc.

Kết cấu khung sườn bằng gỗ, vách xây gạch hồ vôi ô dước. Nền chính điện lót gạch men, nền vỏ ca và vỏ qui láng xi măng. Vỏ ca nóc cổ lầu, nơi đây có sân khấu hát bội cúng thần vào dịp lễ Kỳ yên, hai bên có các hàng kệ gỗ cho nhân dân ngồi xem hát. Nối liền vỏ ca là vỏ qui, nơi dành cho Ban lễ xướng vào các ngày lễ hội.

Trang trọng và đẹp nhất là gian chính điện, nơi tập trung các bàn thờ, các vật thờ có giá trị lịch sử. Hệ thống các bàn thờ được sắp xếp theo trật tự chức sắc xã hội phong kiến đương thời. Giữa sát vách trong cùng đặt khánh thờ thần Thành hoàng Bổn cảnh, được vua Khải Định sắc phong năm 1917. Trung tâm khánh khắc nổi đại tự “Thần", mặt khánh chạm lộng lưỡng long tranh châu, dây hoa lá, song trụ chạm nổi long vấn. Trước bàn Thần là bàn thờ Hội Đồng nội, nơi đây đặt chân dung thờ vọng Nguyễn Trung Trực và Tuyên Trung Hầu Nguyễn Văn Tuyên, hai bên đặt 2 bộ lỗ bộ; Trong đó, một bộ cán gỗ lưỡi đồng chạm nổi, khắc chìm nhiều hoa văn, là hiện vật có từ thời kỳ lập đình. Khu vực chính điện trang trí nhiều tác phấm nghệ thuật có giá trị, thể hiện trên các bao lam thành vọng, hoành phi liễn đối, tranh sơn thủy,... chủ đề tứ linh, tứ thời và được sơn son thếp vàng rực rỡ.

Các lễ cúng chính trong năm:

- Kỳ yên: Ngày 16, 17, 18/4 âm lịch.

- Lạp miếu: Ngày 16, 17/12 âm lịch.  

Trong những năm 1925 – 1926, đình là trụ sở hoạt động bí mật của phong trào Hội Kín - Thiên địa hội. Nhiều nhân sĩ, trí thức và hương chủ yêu nước ở địa phương tham gia rất đông, gây được tiếng vang lớn. Năm 1943, chi bộ xã Mỹ Hòa Hưng được thành lập tại đình, lấy đình làm điểm hội họp. Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Ủy ban hành chính xã được thành lập và đặt trụ sở làm việc tại vỏ ca đình. Ngày 06/01/1946, đình là một trong ba điểm của xã Mỹ Hòa Hưng đặt thùng phiếu bầu cử Quốc Hội đầu tiên trong cả nước.

Đình Mỹ Hòa Hưng là một trong những công trình kiến trúc đẹp mang phong cách nghệ thuật của thời phong kiến triều Nguyễn còn được bảo tồn trên vùng đất cù lao ông Hổ, quê hương của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, người chiến sĩ cách mạng lỗi lạc của đất nước, người con ưu tú của quê hương An Giang.

Đình thần Mỹ Hòa Hưng được Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang xếp hạng là di tích lịch sử theo Quyết định số: 912/ QĐ-CT.UB ngày 30/05/2003./.