Di tích nhà mồ Ba Chúc

Chọn ngôn ngữ

Tiếng Việt Tiếng Anh

Khu chứng tích tội ác diệt chủng của bọn Pôn-Pốt trước đây thuộc xã Ba Chúc, hiện nay là thị trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn, là một tổng thể các địa điểm ghi dấu những tội ác dã man của bọn diệt chủng Pôn-Pốt đối với đồng bào ta. 

Ba Chúc thuộc vùng Bảy Núi cách biên giới Việt Nam - Campuchia 7km, là thị trấn có nhiều đồng bào dân tộc Khmer, là trung tâm của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa; đồng thời Ba Chúc còn là xã có truyền thống cách mạng qua hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Mỹ. 

Từ sau ngày miền Nam được giải phóng, cùng với cả nước, nhân dân Ba Chúc đi vào khắc phục hậu quả của chiến tranh, ra sức xây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng cuộc sống ấm no và hạnh phúc. Nhưng đêm 30/4/1977, bọn diệt chủng Pôn-Pốt đồng loạt nổ súng tấn công lấn chiếm 14 xã biên giới của tỉnh An Giang, mở đầu cuộc chiến tranh phía Tây Nam Tổ quốc. Gần hai năm sau, ngày 01/01/1979, quân dân An Giang đã đánh bật bọn Pôn-Pốt ra khỏi biên giới tỉnh An Giang, chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến tranh lấn chiếm biên giới.

Tại Ba Chúc, bọn diệt chủng Pôn-Pốt đã tập trung hàng sư đoàn đánh vào trên 30 lần, bắn hàng nghìn quả pháo vào các khu dân cư đông đúc. Chúng đi đến đâu là đốt phá nhà cửa, cướp bóc tài sản, giết người hàng loạt đến đó… Qua 11 ngày đêm lấn chiếm (từ 18/4/1978 đến 29/4/1978), bọn Pôn-Pốt đã giết hại dân lành tại Ba Chúc là 3.157 người.

Nhà Mồ được xây dựng trên một khoảng đất giữa hai chùa Phi Lai và Tam Bửu, cách núi Tượng 100m về hướng Đông. Nhà Mồ có hình lục giác, mỗi trụ cột đỡ mái nóc nhà, được kiến trúc hình tượng bàn tay cầm kiếm mang ý nghĩa căm thù, bên trong nhà Mồ là một khung hộp kiếng tám cạnh, chứa hơn một phần ba bộ hài cốt gom được của những người dân vô tội bị quân diệt chủng Pôn-Pốt thảm sát từ ngày 18/4/1978 đến 29/4/1978 (số hài cốt còn lại đã được thân nhân và đồng bào chôn cất). Vào năm 2013, nhà mồ được xây dựng và tu sửa lại với điểm nhấn công trình là hình ảnh đóa hoa sen 8 cánh màu trắng, nhằm giảm bớt cảnh tang thương chết chóc. Trong nhà Mồ hiện có 1.159 bộ hài cốt đã được xử lý đảm bảo vệ sinh và giữ được bền lâu. Riêng phần sọ đầu, nhà chuyên môn đã xác định được tuổi và giới tính là 1.017 hài cốt.

Trong số 1.017 nạn nhân bao gồm:

Trẻ sơ sinh dưới 2 tuổi: 29, ký hiệu BB.

Trẻ em từ 3 đến 15 tuổi: 264, ký hiệu IB.

Nữ từ 16 đến 20 tuổi: 88, ký hiệu JFB.

Nữ từ 21 đến 40 tuổi: 155, ký hiệu AFB.

Nữ từ 41 đến 60 tuổi: 103, ký hiệu MFB.

Nữ trên 60 tuổi: 86, ký hiệu SFB.

Nam từ 16 đến 20 tuổi: 23, ký hiệu JMB.

Nam từ 21 đến 40 tuổi: 79, ký hiệu AMB.

Nam từ 41 đến 60 tuổi: 102, ký hiệu MMB.

Nam trên 60 tuổi: 88, ký hiệu SFB.

Hằng năm, vào ngày 16/3 âm lịch, các ban ngành đoàn thể, chính quyền địa phương cùng nhân dân về dự ngày giỗ hội (còn gọi là giỗ hội căm thù) để tưởng nhớ đến những đồng bào đã mất trong vụ thảm sát.

Khu di tích căm thù Nhà mồ Ba Chúc, chùa Tam Bửu, chùa Phi Lai được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng theo Quyết định số 92/VH-QĐ ngày 10/7/1980. Khu chứng tích này đã tố cáo tội ác dã man của bọn Pôn-Pốt - Iêng Xary, gây xúc động và lòng căm thù sâu sắc của nhân dân tiến bộ, yêu chuộng hòa bình trong và ngoài nước đối với bọn diệt chủng Pôn-Pốt.